Elektronische Controle

Reclassering Nederland maakt regelmatig gebruik van Elektronische Controle (EC) bij het uitvoeren van een toezicht. Dan controleren we met een elektronische enkelband of een dader of verdachte zich houdt aan bijzondere voorwaarden als een gebiedsverbod of -gebod.

    Wat is Elektronische Controle?

    Elektronische Controle (EC) is de verzamelnaam voor elektronische instrumenten die het reclasseringstoezicht ondersteunen. 'EC' maakt altijd onderdeel uit van een (reclasserings)toezicht en is een combinatie van controle en begeleiding.

    De reclassering zet een elektronische enkelband in om te controleren of een verdachte of dader opgelegde bijzondere voorwaarden naleeft. De enkelband is dus geen ‘bewakingsmiddel’. Voorbeelden van bijzondere voorwaarden zijn een locatiegebod, locatieverbod of een alcoholverbod.

    Bij Elektronische Controle draagt een dader of verdachte dag en nacht een enkelband. Zo kunnen we risico’s beperken en eventuele slachtoffers beschermen.

    De inzet van elektronische controlemiddelen vergroot het slagingspercentage van het toezicht. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit van Groningen (2005).

    Locatieverbod, locatiegebod en alcoholverbod

    Heeft de rechter of officier van justitie iemand een locatieverbod en/of locatiegebod opgelegd? Dan kan de reclassering met een elektronische enkelband controleren of deze persoon zich hieraan houdt. De enkelband is dus niet bedoeld als vervangende detentie of om te voorkomen dat iemand vlucht of een delict pleegt.

    Met de Alcoholmeter controleren we of een verdachte of veroordeelde een alcoholverbod overtreedt. De Alcoholmeter is een pilot uitgevoerd door Stichting Verslavingsreclassering & GGZ (zie verder).

    • locatieverbod: een verdachte of veroordeelde mag op een bepaalde plek (of plekken) niet komen. Bijvoorbeeld in de buurt van een slachtoffer, voetbalstadion of uitgaansgebied.
    • locatiegebod: een verdachte of veroordeelde moet op bepaalde tijden juist ergens zijn, meestal is dit thuis.

    Naast het controleren of een verdachte of dader zich houdt aan bijzondere voorwaarden heeft een enkelband nog meer functies. Zo gaat er een preventieve werking uit van de enkelband. Dragers houden zich beter aan een locatiegebod- of verbod.

    Daarnaast helpt de enkelband bij het structureren van het leven van een drager. De drager krijgt bijvoorbeeld weer een ‘normaal’ dag-en-nacht ritme, doordat hij of zij in de nacht thuis moet zijn. Verder kunnen we met een enkelband 'trends in bewegingen' herkennen en zo nodig bespreken met de drager.

    Aanleiding Elektronische Controle

    De enkelband wordt in verschillende fases van het strafproces ingezet:

    • schorsing van preventieve hechtenis
    • voorwaardelijke veroordeling
    • voorwaardelijke invrijheidstelling
    • tbs met voorwaarden
    • tbs met voorwaardelijke beëindiging van de dwangverpleging
    • detentieverlof (re-integratieverlof)
    • detentiefasering (Penitentiair Programma)
    • proefverlof Plaatsing in een Inrichting voor Jeugdigen (PIJ)
    • gedrag beïnvloedende maatregel bij minderjarigen (GBM)
    • strafrechtelijke minderjarigen

    Aanleiding inzet enkelband:

    De enkelband is niet geschikt voor tbs’ers met dwangverpleging, personen die dreigen te vluchten of het land worden uitgezet. Voorwaarde voor het dragen van een enkelband is dat een dader of verdachte geschikte huisvesting heeft.

    Cijfers

    Bij ruim 2.386 verdachten en veroordeelden werd in 2017 een enkelband omgelegd door Reclassering Nederland. Landelijk gaat het om zo'n 2850 aansluitingen - ook de SVG en het Leger des Heils verzorgen Elektronische Controle. Dagelijks dragen ruim 700 mensen een elektronische enkelband. In circa 98% van de gevallen blijft de enkelband waar die hoort: om de enkel van een drager.

    Soorten enkelbanden

    De RFID-enkelband
    De RFID-enkelband maakt gebruik van radiogolven, radiofrequency identification (RFID). Deze enkelband is ongeveer zo groot als een dik horloge en signaleert of een verdachte of veroordeelde (op tijd) op de afgesproken plek is. Deze enkelband zetten wij alleen in bij een locatiegebod. De persoon moet dan op een bepaalde tijd op een bepaalde locatie zijn. Meestal is dat thuis. In het huis van de dader of verdachte plaatst een monteur een ontvanger. De toezichthouder is daarbij aanwezig.

    GPS-enkelband

    Met de gps-enkelband controleert de reclassering 24 uur per dag of een dader of verdachte zich houdt aan het opgelegde locatieverbod. Bijvoorbeeld als iemand niet in de buurt van een voetbalstadion, slachtoffer of uitgaansgebied mag komen. Plaatsbepaling gaat via satellieten.

    De gps-unit in de enkelband registreert waar iemand is en geeft dit door aan een centrale meldkamer. Als de drager buiten bereik komt van de satellieten of een verboden gebied nadert, wordt hij of zij gebeld door de meldkamer of reclasseringswerker. Een drager van een enkelband moet dan ook altijd telefonisch bereikbaar zijn.

    Er bestaan twee soorten gps-enkelbanden:

    • two-piece: met een band ter grootte van een horloge en een losse gps-ontvanger (ter grootte van een smartphone) die in contact staat met het bandje.
    • one-piece: met een band en daarin de ontvanger die zo groot is als een pakje sigaretten.

    De Alcoholmeter

    De Alcoholmeter meet 24 uur per dag via transpiratie of een verdachte of veroordeelde gedronken heeft. Wanneer iemand alcohol drinkt, ontvangt een centrale meldkamer hiervan een melding en wordt er direct contact opgenomen. De kans dat iemand onder invloed van alcohol een delict pleegt, vermindert hierdoor. De Alcoholmeter wordt getest op verschillende pilotlocaties en is nog niet overal in Nederland in gebruik. Stichting Verslavingsreclassering (SVG) voert deze pilot uit (www.svg.nl).

    Sabotage van de enkelband

    De enkelband is gemaakt van rubber en glasvezelkabel. De band is met enige kracht of met gereedschap te verwijderen. In noodsituaties, zoals bij een ongeluk, moet de enkelband verwijderd kunnen worden om ernstig lichamelijk letsel te voorkomen of te behandelen. 

    Sabotage van een enkelband en overtreding van een gebiedsverbod- of gebod leiden altijd tot actie. Er is een opvolgingsprotocol waarin staat hoe te handelen per type melding.

    Zodra een drager de enkelband losmaakt, geeft de enkelband automatisch een melding aan de regiekamer van de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de reclasseringswerker. Dit gebeurt ook als de verdachte of veroordeelde in een gebied komt waar hij niet mag komen of een gebied verlaat waar hij binnen moet blijven.

    Overtreedt een drager het gebiedsverbod en is er sprake van een te beschermen slachtoffer? Dan wordt direct de politie ingeschakeld. Laadt een drager zijn band niet tijdig op? Ook dan gaat er ook een signaal naar de regiekamer en volgt actie.

    Opsporing

    Als een verdachte of veroordeelde zijn enkelband verwijdert en voortvluchtig is, volgt (inter)nationale opsporing. De politie kan, onder verantwoordelijkheid van het Openbaar Ministerie, een speciaal politieteam (FAST NL) inzetten voor de opsporing.

    Zodra de verdachte of veroordeelde is aangehouden, gaat hij of zij naar de gevangenis. Het bevoegd gezag beslist welke gevolgen de overtreding heeft. Bij vernieling of verduistering van een enkelband doet de Dienst Justitiële Inrichtingen aangifte. Er is dan sprake van een nieuw strafbaar feit.

    Wie doet wat bij Elektronische Controle?

    De reclassering maakt een adviesrapport, waarin staat of inzet van Elektronische Controle mogelijk en raadzaam is bij een persoon. De reclassering stelt onder meer vast hoe groot de kans is op herhaling van crimineel gedrag en welke risico’s aanwezig zijn.

    De rechter besluit onder andere op basis van het reclasseringsadvies of een enkelband wordt ingezet als controle op de bijzondere voorwaarden bij een vonnis.

    De officier van justitie van het Openbaar Ministerie kan een enkelband vorderen als controle op voorwaarden bij bijvoorbeeld de voorwaardelijke invrijheidstelling.

    De Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) van het ministerie van Justitie en Veiligheid kan een enkelband vorderen in het kader van een Penitentiair Programma, re-integratieverlof of een scholings-/trainingsprogramma.

    Aansluiten van een enkelband

    De Dienst Vervoer en Ondersteuning (DV&O) is verantwoordelijk voor de aan- en afsluitingen van de enkelband. Ook zorgen zij voor het functioneel beheer van de software, hardware-management en de storingsopvolging van de enkelbanden. Dit gebeurt in opdracht van en in samenwerking met de reclassering.

    Enkelband in andere landen

    In de ons omringende landen wordt Elektronische Controle vaker ingezet dan in Nederland. Een beveiligingsfirma brengt de enkelband aan en verzorgt ook de monitoring. Er is in de meeste gevallen geen sprake van een begeleidingscomponent bij elektronische controle, zoals in Nederland.

    Vragen of contact? Vul dan het vragenformulier in.

    03:19

    "Ik sta met één been buiten"