Geen nieuwe slachtoffers. Daar draait het om bij COSA, een methode voor re-integratie van zedendaders in de samenleving. Vrijwilligers vormen samen met professionals van een netwerk rond een zedendader, de COSA-cirkel.

Onderwerpen

    COSA staat voor Cirkels voor Ondersteuning, Samenwerking en Aanspreekbaarheid. Dit intensieve begeleidingstraject wordt ingezet bij de re-integratie van zedendaders die onder toezicht staan van de reclassering. Zedendaders die na detentie weer terugkeren in de samenleving ondervinden vaak moeilijkheden. De buurt, familie en vrienden accepteren hen vaak niet (meer). Sociaal isolement en eenzaamheid liggen op de loer, dit zijn de grootste risicofactoren voor terugval (recidive) van zedendaders. COSA is er op gericht om sociaal isolement te voorkomen en tegelijkertijd een ‘vinger aan de pols’ te houden om zo risico’s en risicogedrag tijdig te kunnen signaleren.

    COSA is in de jaren negentig ontwikkeld in Canada en succesvol overgenomen in 10 andere landen. In Nederland namen Reclassering Nederland en Avans Hogeschool het initiatief en startten in 2009 de eerste Cirkels voor Ondersteuning, Samenwerking en Aanspreekbaarheid.

    Hoe COSA werkt

    Rond een veroordeelde zedendader (kernlid) wordt een groep van drie tot vijf getrainde vrijwilligers gevormd, dit is in COSA de ‘binnencirkel’. De vrijwilligers hebben in groepsverband en op individuele basis contact met de zedendader. De vrijwilligers voeren gesprekken en ondernemen sociale activiteiten zoals boodschappen doen, wandelen of koffie drinken op een terras.

    Naast de binnencirkel is er binnen COSA de ‘buitencirkel’, die bestaat uit professionals van verschillende organisaties. Er zit altijd een toezichthouder van Reclassering Nederland in de deze buitencirkel. En daarnaast kunnen bijvoorbeeld een wijkagent en of behandelaar er deel van uitmaken. Deze professionals hebben een adviserende en ondersteunende rol bij COSA.

    Een cirkel coördinator van Reclassering Nederland is aanspreekpunt zowel de vrijwilligers als de professionals. De cirkelcoördinator evalueert elke drie maanden de voortgang van het COSA traject en voert coachingsgesprekken met de vrijwilligers.

    Risico’s signaleren

    De vrijwilligers zijn door Reclassering Nederland getraind in het signaleren van risicogedrag. Zijn er signalen dat het niet goed gaat? Dan koppelen de vrijwilligers dit terug aan de cirkelcoördinator. Zo nodig schakelt de cirkelcoördinator de professionals van de buitencirkel in. Denk daarbij aan de wijkagent die een keer op huisbezoek gaat of een behandelaar die dieper ingaat op gesignaleerd risicogedrag.

    Een COSA-cirkel bestaat gemiddeld tweeëneenhalf tot drie jaar. Een cirkel wordt opgeheven als de afgesproken doelen behaald zijn, er vermindering van de recidivekans is en de dader geen ondersteuning meer nodig heeft.

    Voor wie?

    Reclassering Nederland past COSA gericht en selectief toe op zedendaders die:

    • een gemiddeld tot hoog risico hebben om opnieuw in de fout te gaan
    • een steunend netwerk van familie, vrienden en kennissen missen
    • sociaal geïsoleerd zijn
    • vrijwillig willen deelnemen
    • hun gemaakte fouten toegeven en relevante informatie over zichzelf willen delen met vrijwilligers
    • deelnemen of deel hebben genomen aan een behandelprogramma voor seksueel delictplegers
    • niet gediagnosticeerd zijn als psychopaat, agressief zijn of ernstige verslavingsproblemen hebben of vanuit persoonlijkheidsproblematiek niet kunnen profiteren van de methode

    Achtergrondinformatie

    In 1994 nam een dominee in het Canadese stadje Hamilton het initiatief om voor de 41-jarige Charlie, een vrijgekomen zedendader, samen met medeburgers een ‘circle of support’ te vormen. Deze leden van een kerkgenootschap namen zelf de regie in handen. Zij hielpen Charlie op het rechte pad te blijven. Hun aanpak werd de kern van een vernieuwende aanpak voor het voorkomen van recidive van plegers van zedendelicten met als naam COSA (Circles of Support and Accountability). Inmiddels is deze aanpak in tien landen omarmd.

    COSA: een succesvolle aanpak

    Uit Amerikaanse wetenschappelijk studie van Grant Duwe (2018), blijkt dat de COSA-methode resulteert in 88% vermindering van zedenrecidive. In Nederland is COSA in 2009 geïntroduceerd door Reclassering Nederland. Hierna zijn ongeveer 130 zedendaders begeleid, Hiervan ging één keer iemand opnieuw de fout in met een nieuw zedendelict: het downloaden van kinderporno. 

    Folders

    COSA folder zedendaders

    COSA folder behandelaars

    COSA folder vrijwilligers