Mythes rondom VOG doorbreken voor een betere re-integratie

Een VOG aanvragen heeft toch geen zin met mijn strafblad. Dat denken veel mensen die begeleid worden door de reclassering. Met dat misverstand wil het VOG-team van Reclassering Nederland korte metten maken. Dat doet het team door helder uit te leggen wat wel en niet kan en mee te denken bij een aanvraag of (voornemen tot) afwijzing van de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG).

Reclasseringsmedewerkers Anouk en Maarten zijn op de locatie Amsterdam lid van het VOG-team. Naast hun toezicht- en adviestaken ondersteunen zij cliënten bij vraagstukken rondom de Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG). Anouk ‘Dit team bestaat al 14 jaar en krijgt nu steeds meer landelijke navolging. Dat is goed nieuws voor onze cliënten.’ Maarten: ‘Een VOG betekent meer kans op zinvol werk, en daarmee minder kans op recidive.’

“We moeten realistisch zijn, het is niet zo dat we iedereen aan een VOG kunnen helpen voor elke baan. De regels zijn er niet voor niets. Maar we bieden altijd een alternatief.”

-Maarten

Geen taxichauffeur, wel pakketbezorger

‘We moeten realistisch zijn’, zegt Maarten. ‘Het is niet zo dat we iedereen aan een VOG kunnen helpen voor elke baan. De regels zijn er niet voor niets. Maar we bieden altijd een alternatief.’ Hij vertelt over een man die na zijn vrijlating als taxichauffeur aan de slag wilde. ‘Die VOG zou hij met zijn strafblad niet kunnen krijgen, maar hij kan waarschijnlijk wel aan het werk als pakketbezorger. Zo kan hij werkervaring op doen met wat hij graag doet: autorijden. Na enkele jaren zou hij dan wel kans maken op een VOG, omdat de strafbare feiten dan langer geleden zijn. Tenminste, als hij niet opnieuw strafbare feiten pleegt.’ Anouk vult haar collega aan: ‘Dit is een van de vele praktijkvoorbeelden die laat zien dat het steeds draait om maatwerk. Er bestaat niet zoiets als één VOG.’

“Het verschil tussen wel of geen VOG krijgen kan in kleine nuances zitten. Daarom is het belangrijk om per situatie goed te kijken naar de feiten en de mogelijke oplossingen.”

-Anouk

Kleine nuances kunnen verschil maken

Justis is de organisatie die de VOG-aanvragen beoordeelt. Die kijkt naar verschillende criteria. Als eerste naar de soort baan of stage waarvoor je een VOG aanvraagt en als tweede naar de strafbare feiten. Sommige strafbare feiten zijn een bezwaar voor de ene baan, maar voor de andere niet. Verder kijkt Justis naar de ernst van het delict, de afhandeling daarvan, hoe lang het geleden is en hoe oud iemand is. Het gaat steeds om de afweging wat zwaarder weegt: het belang van de aanvrager bij een VOG of het risico voor de samenleving als de VOG wordt afgegeven. Anouk: ‘Het verschil tussen wel of geen VOG krijgen kan in kleine nuances zitten. Daarom is het belangrijk om per situatie goed te kijken naar de feiten en de mogelijke oplossingen.’

Hulp aan cliënten, collega’s en ketenpartners

Anouk: ‘Het werk van het VOG-team bestaat uit verschillende onderdelen. Zo houden we één keer per zes weken een spreekuur. Cliënten kunnen zich aanmelden voor een gratis consult met een advocaat. Bijvoorbeeld om te reageren op een voornemen tot afwijzing. Helaas kunnen we maar zes personen per spreekuur helpen. Daarom geven we ook telefonisch advies.’ De adviezen van het VOG-team zijn niet voorbehouden aan cliënten van de reclassering. Ook niet-cliënten en organisaties, zoals gemeenten of nazorgorganisatie, kunnen er met hun vragen over de VOG terecht. Maarten: ‘Pas geleden wilde een officier weten wat een taakstraf zou betekenen voor een jonge verdachte die stage liep in de beveiligingsbranche. We konden aangeven dat een beperkte taakstraf die stage niet in de weg hoeft te staan. Dat inzicht nam zij mee in haar beslissing.’ Daarnaast geeft het team regelmatig voorlichting aan onder andere collega’s, ketenpartners, gedetineerden in een penitentiaire inrichting of jongeren tijdens een bijeenkomst van een stadsdeel. Anouk: ‘Door onze kennis te delen, willen we de bestaande misvattingen over de VOG wegnemen.’

Kans op stabiele toekomst

Het is dankbaar werk, vinden Maarten en Anouk. ‘De meeste mensen verlaten blij en hoopvol het spreekuur. Waar cliënten ons in het reguliere werk vaak zien als onderdeel van ‘het systeem’, helpen we ze nu om ‘daartegen te strijden’. Zeker nu steeds meer werkgevers om een VOG vragen. Meedoen op de arbeidsmarkt vergroot de kans op een stabiele toekomst en verkleint de kans op recidive. Juist daarom is het zo waardevol om cliënten hierbij concreet te kunnen helpen.’

VOG-feiten op een rij

• Voor een beperkt aantal banen is een VOG wettelijk verplicht. Bijvoorbeeld voor een functie in de beveiliging, de kinderopvang of als taxichauffeur.
• Bij de functies waar een VOG niet verplicht is, mogen werkgevers om een VOG vragen.
• Als Justis van plan is de aanvraag af te wijzen, krijg je eerst een voornemen tot afwijzing. Je hebt 2 weken om daarop te reageren. Bijvoorbeeld door persoonlijke omstandigheden uit te leggen die voor een andere beslissing kunnen zorgen. Het VOG-team kan je daarbij helpen.
• Daarna neemt Justis een definitieve beslissing over de VOG. Ben je het daar niet mee eens, dan kun je binnen 6 weken in bezwaar gaan. Ook daarbij kan het VOG-team helpen.

Reclassering Nederland heeft een VOG-team op de locaties Amsterdam (vogamsterdam@reclassering.nl), Lelystad (vogflevoland@reclassering.nl), Utrecht (vogutrecht@reclassering.nl) en Alkmaar.