Onder de Nederlandse bevolking bestaat een breed draagvlak voor de werkstraf. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, blijkt uit het onderzoek De burger als rechter dat de werkstraf bij veel delicten de vaakst gekozen straf is.

Er is veel steun voor de werkstraf bij lichtere delicten, al verschuift die voorkeur voor de zwaardere varianten enigszins in de richting van de onvoorwaardelijke gevangenisstraf. Toch blijkt de werkstraf ook voor zwaardere delicten bij een groot deel van de Nederlandse bevolking steun te genieten.

Volgens senior onderzoek Stijn Ruiter van het Nederlands Studiecentrum voor Criminaliteit en Rechtshandhaving (NSCR) zijn er nog veel vooroordelen over de werkstraf. ‘Veel mensen weten gewoon niet goed welk doel de werkstraf dient’. Luister hier naar de korte uitleg van Stijn Ruiter over het onderzoek en de werkstraf:

‘Het is een opsteker voor ons werk dat er zo’n groot draagvlak onder de bevolking is voor de werkstraf’, aldus Sjef van Gennip, algemeen directeur van Reclassering Nederland. ‘Terwijl toch veel beleid gemaakt wordt vanuit het idee dat de meeste Nederlanders de werkstraf een softe sanctie vinden. Dat blijkt dus helemaal niet zo te zijn.’

Recidivecijfer
De werkstraf krijgt in het onderzoek relatief veel steun in geval van bijvoorbeeld een aanranding, vaak ook zonder dat men daarbij ook een onvoorwaardelijke gevangenisstraf zou willen opleggen. Van Gennip: ‘Dit druist in tegen het wetsvoorstel dat morgen voorligt in de Eerste Kamer. Dit houdt namelijk in dat de werkstraf in geval van ernstige geweldsmisdrijven en zedenmisdrijven alleen nog in combinatie met detentie of een vrijheidsbenemende maatregel mag worden opgelegd.’

In het onderzoek werd ook melding gemaakt van recidivecijfers: de kans dat iemand uiteindelijk opnieuw de fout in gaat is twee keer zo groot na een gevangenisstraf dan na een werkstraf. Dit blijkt uit een onderzoek van criminoloog Paul Nieuwbeerta. Wanneer de respondenten in het onderzoek De burger als rechter dit resultaat te horen kregen, gaven ze vaker de voorkeur aan een werkstraf boven een gevangenisstraf. Het breed uitdragen van feitelijke informatie over de effectiviteit van de werkstraf, lijkt daarmee een bijdrage te leveren aan het verbeteren van de beeldvorming over de werkstraf. 

Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie. Tijdens het onderzoek is aan 1066 Nederlands sprekende inwoners van Nederland tussen de 18 en 80 gevraagd om op de stoel van de rechter te gaan zitten.